Telefon i codzienność · około 3 minut czytania
Tematy: NastolatkiRodzina i relacjeSocial media
„Odłóż już telefon”. „Zaraz, oni coś ustalają”. Z perspektywy rodzica to kolejna chwila przy ekranie. Z perspektywy nastolatka może chodzić o plany na sobotę, wspólny żart albo obawę, że ważna rozmowa odbędzie się bez niego.
Nie każda taka odpowiedź jest wymówką. Grupa w komunikatorze może być częścią tej samej relacji, która następnego dnia trwa w szkole. Warto dowiedzieć się, co właściwie utrzymuje dziecko przy rozmowie, zanim całość nazwiemy bezmyślnym siedzeniem w telefonie.
Czat nie jest tylko zbiorem wiadomości
Na grupie przesyła się zadania, ale też reaguje na zdjęcia, podchwytuje powiedzonka i proponuje spotkania. Dla dorosłego część tych treści może być mało interesująca. Nie znaczy to, że dla uczestników nie mają znaczenia.
Problemem bywa nie sama rozmowa, lecz oczekiwanie ciągłej obecności. Czy można odpowiedzieć później? Czy brak reakcji wymaga tłumaczenia? Czy po powrocie da się dołączyć, czy trzeba najpierw nadrobić kilkaset wpisów?
Te sytuacje nie są równoważne. Jedna grupa pozwala swobodnie przychodzić i odchodzić, inna wywiera presję natychmiastowej odpowiedzi. Sama liczba powiadomień nie pokaże tej różnicy.
Obawa, że coś nas ominie
W badaniach używa się określenia FoMO, czyli obawy przed pominięciem satysfakcjonujących doświadczeń innych osób. Andrew Przybylski i współautorzy badali związki tak rozumianej obawy z potrzebami psychologicznymi, samopoczuciem i korzystaniem z mediów społecznościowych. [1]
Nie jest to diagnoza, którą można postawić dziecku na podstawie częstego sprawdzania czatu. Badania nie dowodzą też, że każda aktywność na grupie wynika z lęku. Mogą natomiast pomóc zrozumieć, dlaczego odłożenie telefonu czasem oznacza dla kogoś więcej niż przerwę od urządzenia.
Rozmowa zaczyna się od konkretu
Zamiast pytać wyłącznie „ile tam siedzisz?”, można zapytać: „Co się dzieje, kiedy przez jakiś czas nie odpisujesz?”. Albo: „Czy na tej grupie czujesz się swobodnie?”. To zaproszenie do opisu relacji, bez konieczności pokazywania rodzicowi wszystkich prywatnych wiadomości.
Warto usłyszeć również dobrą stronę. Może grupa pomogła komuś po nieobecności w szkole, pozwala rozwijać zainteresowanie albo jest miejscem zwyczajnego wsparcia. Tego nie zobaczymy, jeśli pytania będą dotyczyć wyłącznie zagrożeń.
Przynależność nie powinna wymagać dyżuru
Rozumienie potrzeby kontaktu nie oznacza rezygnacji z granic. Sen, nauka i inne zajęcia również potrzebują miejsca. Łatwiej o nich rozmawiać, kiedy wiadomo, czy przeszkodą jest ciekawa rozmowa, presja grupy, czy rzeczywisty lęk przed wykluczeniem.
Jeśli pojawia się upokarzanie, grożenie wyrzuceniem z grupy lub publikowanie krzywdzących materiałów, nie sprowadzajmy sprawy do czasu ekranowego. Wtedy potrzebne jest wsparcie i reakcja na zachowanie innych osób.
Telefon jest tu narzędziem kontaktu. W centrum pozostaje pytanie, czy ta relacja daje nastolatkowi miejsce w grupie także wtedy, gdy przez chwilę nie jest online.
Pytanie do zastanowienia: Czy Twoje dziecko może na swojej grupie odpowiedzieć później, bez obawy o reakcję innych?
Jeśli chcesz zacząć także od własnych oczekiwań dotyczących dostępności, możesz skorzystać z bezpłatnej Mapy Smartfonowych Nawyków. To refleksja nad Twoim korzystaniem z telefonu, nie ocena nastolatka.
Czytaj także: Obok nas, w swoim internecie. Co wiemy o cyfrowym świecie nastolatka?.
Czytaj także: To miał być żart. Kiedy grupa w internecie zaczyna krzywdzić.
Źródła
[1] Przybylski A.K., Murayama K., DeHaan C.R., Gladwell V. (2013), „Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out”, Computers in Human Behavior, 29(4), 1841–1848. Trzy badania nad FoMO; nie stanowią diagnozy konkretnego nastolatka. Przejdź do źródła.